Kijk nou, zomaar paarse VvE-mammoet gevonden
Het begon met een rij getallen die niet klopte. Of beter: die wél klopten, maar over iets gingen waar niemand het ooit over had.
Wie de VvE's in Amsterdam of landelijk bestudeert, kent de vertrouwde tweedeling: koop of huur, gemengd of niet. Maar in het (schitterende, wát een klus!) CBS-werkboek van december 2025 stond een kolom die in geen enkel Amsterdamse gemeentelijk stuk terugkwam. Een derde categorie, stilletjes tussen de andere in: de gemixte VvE — woningen én winkels, kantoren, bedrijfsruimte, in één en hetzelfde gebouw, onder één en dezelfde vereniging. En er zijn zowel gemengde als ongemengde VvE's die eigenlijk gemixte VvE's zijn.
Een curiositeit, dachten we eerst. Tot we gingen tellen.
Het bleek geen curiositeit. Het bleek bijna de helft. Van de ruim 270.000 Amsterdamse woningen in een VvE zit 45,7% — ruim 123.000 — in zo'n gemixt complex, samen met 15.000 winkels, kantoren en bedrijfsruimtes. Bijna de halve VvE-stad. En in geen enkel beleidsstuk, geen onderzoek, geen isolatieplan kwam die helft als zodanig voor.
Landelijk is het niet anders: van de 1.541.680 woningen in Nederlandse VvE's horen er 614.650 ofwel 40% bij de allerlastigste soort VvE.
Terwijl besluiten nemen over isolatie, laat staan verduurzamen en aardgasvrij worden in zo'n gemixte VvE -dus ook een gemixte ledenvergadering- nog veel en veel moeilijker is dan in een VvE met alleen maar koop- en huurwoningen. Immers, déze eigenaren hebben hun eigen zákelijke belangen en beperkingen - die lopen lang niet altijd gelijk met die van de bewóners in het gebouw.
Speurtocht
Dat is het moment waarop een gewone dataverkenning verandert in een speurtocht. Want hóe mis je iets zo groots, twintig jaar lang, met honderden gemeentelijke en externe professionals -en wijzelf- erop?
Het antwoord bleek dat er nergens een schuldige is en overal een oorzaak. De onderzoeksdata keken alleen naar woningen — winkels en kantoren vielen er per definitie buiten. De gemeente bedient wonen en bedrijfsruimte via gescheiden loketten — een scheiding die dwars door zo'n gemengd gebouw heen loopt. En zelfs het wóórd ontbrak: "gemengd" betekende in Amsterdam altijd al koop-plus-huur, dus de winkel-plus-woning-variant had niet eens een naam. Wat geen naam heeft, komt niet op een agenda.
Knijtijzerpanden als voorbeeld
De clou qua voorbeeld zat, zoals vaker, in een ogenschijnlijk onschuldig detail: de mogelijk door de gemeente van de monumentenlijst te verwijderen en daarmee sloopbare Knijtijzerpanden in Nieuw-West. Gebouwd in 1955. Eén afdeling van de gemeente weet daar precies dat woningen en bedrijfsruimtes samen in één complex zitten — het staat in de monumentenpapieren. Maar die wetenschap reist nergens heen. Niemand stelt de voor de hand liggende vervolgvraag: zijn er meer van zulke gemixte gebouwen, en wat betekent dat? De kennis zit in het ene hokje, de vraag hoort in het andere, en de muur ertussen is potdicht.
Versnipperde VvE's helpen met versnipperde gemeente?
Het ongemakkelijke slot van de zaak: de stad bestrijdt de versnippering binnen VvE's — al die eigenaren die het onderling maar moeizaam eens worden — met een eigen organisatie die net zo versnipperd is. Tot in het nieuwe college, waar het ene gemixte gebouw verspreid raakt over vier portefeuilles en twee partijen. Je lost een probleem niet op met dezelfde verdeeldheid die het veroorzaakte.
We schreven het allemaal op. De volledige analyse — cijfers, bronnen, en de hele recherchegang — staat in de notitie hieronder:
Reacties
Een reactie posten
Dank voor je reactie, die is naar de redactie gestuurd.